İMKB Değerleri
  • USD2.34 USD
  • EURO2.79 EURO
  • Altın88.81 Altın
  • Benzin4.19 Benzin
  • İMKB 3089,980.21 İMKB 30
  • IMKB 10073,599.70 IMKB 100

SON Dakika

  • Eklenme Tarihi :
  • 05 Kasım 2014, Çarşamba 13:06

Yazıya Estetik Katan Hat Sanatı Və xəttatlar Yeni Türk hərfləriylə Birlikdə Əhəmiyyətini itirdi

təqib edin
Yazıya Estetik Katan Hat Sanatı Və xəttatlar Yeni Türk hərfləriylə Birlikdə Əhəmiyyətini itirdi
0/10 (0 adam)
Facebook Twitter

Ərəb hərflərinin dəyişik və bəzəkli şəkildə yazılıb təşkil söykənən bir elsanatı olan Hat sənəti , 1928-ci ildə yeni Türk hərflərinin qəbuluyla köhnə əhəmiyyətini itirdi .

Erzurum xƏbƏr: Ən parlaq dövrünü Osmanlılar zamanında yaşayan , indilərdə köhnə məscidlərin onarımında , bəzi maraqlı kəslərin evlərinə asmaq üçün etdirdikləri lövhələrdən , bir də məzar daşı yazılarında istifadə xətt sənətinin nümayəndələri , indiki vaxtda yox deyiləcək qədər azaldı .
İslam dinində şəkil etmək qadağan sayıldığı üçün İslam ölkələrində yazıları bəzəmək bir baxıma şəkilin yeri tuturdu . Bu səbəblə xətt sənəti ilə bu günki Nonfigüratif rəsm sənəti arasında böyük bənzərlik vardır . İslamlığı doğuşu əsnasında Ərəblər'Kufi'deyilən bir yazı forması istifadə edirdilər. Xəttat deyilən yazı ustaları daha sonra dəyişik şəkildə yazılar icad etdi . Ondan sonra bəzəmə sənətləri arasında iştirak edən yazı sənəti bir peşə halına gəldi , böyük bir inkişaf göstərdi . Türk sənətçiləri Ərəb yazısını gözəl sənət halına gətirdi .
Hat sözü xüsusilə İslam mədəniyyətində , yazı və gözəl yazı mənalarından istifadə edilmişdir. Hüsni xətt , estetik qaydalara bağlı qalaraq , ölçülü və gözəl yazma sənətidir ; lakin İslam yazıları üçün işlədilən bir ifadədir . İslam yazılarını gözəl yazma və öyrətmə hünerini sahib sənətkara xəttat , bu sənətə da xəttatlıq deyilmişdir . Hat , sözün və ya ruhda cərəyan edən fikir və duyğuların , əlifba və yazı vasitələri ilə resmedilmesidir . Hat sənəti ən parlaq dövrünü Osmanlılar zamanında yaşar . 19. əsrdə və 20. əsr başlarında da bu parlaq dövrünü davam etdirər , amma 1928-ci ildə Latın əlifbasına keçilməsiylə məşhur bir sənət olmaqdan çıxıb yalnız müəyyən təhsil müəssisələrində tədris ənənəvi bir sənət vəziyyətinə gəlir , unudulan peşələrdən ya da sənətlərdən biri olar . Hat sənətində da yazının əsas vasitəsi qələmdir . Hat sənətində qələm olaraq daha çox qamış istifadə edilərdi . Qamışın ucu yazılacaq yazının qalınlığına görə Maktan deyilən sərt maddələrdən edilmiş altlığı üstündə əyik olaraq tutulur və kalemtıraş olaraq adlandırılan xüsusi bir bıçaqla yontulurdu . Hat sənətində istifadə edilən mürəkkəb də xüsusi olaraq hazırlanırdı . Yağlı işin müxtəlif qatqı maddələri qarışdırılmasıyla əldə edilən bu mürəkkəb axıcı şəkildə yazı yazmağı təmin , səhv yazma vəziyyətində də asanca silinirdi . Hat sənətində istifadə kağızlar da xüsusi idi . Mürəkkəbi əmib dağıtmaması , qələmə axıcılıq təmin etməsi üçün kağızlar Əhər deyilən bir maddəylə saydamlaştırılırdı .
Xəttatlar , əsrlər boyu usta-şagird münasibətləri içində yetişmişlerdir . Hat sənətini öyrənməyə heveslenen adam bir hattattan dərs alardı . Başlanğıcda tapşırıq xüsusiyyətində işlərə söykənən və meşk adı verilən bu dərslər tək-tək hərflərin yazılışının öğrenilmesiyle başlayır , hərflərin birləşmə formalarıyla , sözlərin və cümləyə yazılış tərzlərinin öğrenilmesiyle sürərdi . Orta hesabla üç beş il qədər sürən bu təhsilin sonunda xəttat namizədi iki ya da üç Xəttat qarşısında yazı yazaraq bir növ imtahan verərdi . Xəttatlar bu yazını beğenirlerse altına imzalarını qoyardılar . Buna , müvəffəqiyyət və ya icazə sənədi mənasını verən icazetname adı verilərdi . İcazetname almamış adam xəttat sayılmaz , bu səbəbdən yazdığı bir yazının altına adını koyamazdı . Xəttatlar sənətlərini daha çox şahlarının , sultanların , padşahların , bəylərin , paşaların yaşadığı , saray və məscidlərin bol olduğu İstanbul , Bağdad kimi şəhərlərdə icra edərdilər . Müsəlmanlar şəkilə isti bakmadıklarından , dahası məkruh saydıklarından Müsəlmanlar arasında şəkil və heykəl sənəti inkişaf etməmişdir . Bunların yerinə İranda miniatür , Osmanlıda xətt sənəti inkişaf etmişdir . Əvvəllər din təşkilatlarından kitablara , evlərin divarlarına qədər hər yerdə istifadə bu elsanatı , 1928-ci ildə yeni Türk hərflərinin qəbuluyla köhnə əhəmiyyətini itirdi . İndi bu sənət ancaq köhnə məscidlərin onarımında , bəzi maraqlı kəslərin evlərinə asmaq üçün etdirdikləri lövhələrdən , bir də məzar daşı yazılarında istifadə edilir.

Yazıya Estetik Katan Hat Sanatı Və xəttatlar Yeni Türk hərfləriylə Birlikdə Əhəmiyyətini itirdi" üçün yapılan yorumlar.

BENZER XƏBƏRLƏR

ÇOX OXUNAN XƏBƏRLƏR
ŞƏRHLƏR
copyright 2013 Habermonitor.com